Meteoroloji mühendisliği, atmosferdeki sistemlerin (atmosferik cephe, jet, fırtına vb.) ve atmosferdeki olayların (yağmur, rüzgar, bulut, yıldırım, hava basıncı vb.) izlenerek verilerin elde edilmesi ve bu verilerin bir bütün içinde değerlendirilerek günlük hayatta uygulanmasının sağlanmasıdır.
Başka bir deyişle METEOROLOJİ MÜHENDİSLİĞİ; hava tahmini yapmanın ötesinde, atmosferdeki tüm olayların incelenmesi, onların dünya üzerindeki etkilerinin açıklanması ve yorumlanmasının yanısıra atmosferik olayların dünya üzerindeki olumsuz etkilerine karşı, gelişmiş en son teknoloji ve bilimsel kavramlar kullanılarak çözümler üreten bir mühendislik dalıdır.
Meteoroloji Mühendisliği çok yaygın olarak bilinen hava tahmin çalışması yapmasının yanında, esas itibari ile su konusu ile ilgili olmak üzere “Proje Hidrolojisi” çalışmaları, Akım Gözlem İstasyonları (AGİ) kurulması, işletilmesi ve değerlendirilmesi, Meteoroloji Gözlem İstasyonu (MGİ) kurulması işletilmesi ve değerlendirilmesi ayrıca suyla ilgili her türlü çalışma ve proje geliştirilmesi konularında çalışmaktadır.
Verilen Meteoroloji Mühendisliği hizmetleri günlük yaşamda çok geniş bir yelpazeye yayılmıştır. Enerji, sanayi, tarım, havacılık, denizcilik, imalat, turizm, şehirleşme, ekonomi, sigorta, ormancılık, askeri, v.b alanlarda verilen mühendislik hizmetleri bunlardan bazılarıdır. Özellikle günlük yaşama yönelik meteoroloji karakterli doğal afetlerin tahmini, erken uyarı, planlama eğitim ile bu afetlerin önlenmesi ve etkilerinin azaltılmasına yönelik çözümlerin üretilmesinde verilen meteoroloji mühendisliği hizmetinin önemi sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel açıdan ele alındığında daha iyi anlaşılacaktır. Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) verilerine göre 1990-2000 arasında meteorolojik karakterli doğal afetler sonucunda dünyada 625.000 kişi hayatını kaybetmiş verdiği zarar ise 450 milyar US doları civarındadır. Ülkemizde 1990-2000 yılları arası meteoroloji karakterli doğal afetlerin verdiği zarar yıllık ortalama 100 milyon US Dolar civarındadır. Bu afetlerin sosyo-kültürel etkilerinin ve ekonomik kaybın geleceğe yansımalarının maliyeti ise ancak milyar dolarlarla ifade edilebilir.
Ayrıca artan Dünya nüfusuyla birlikte çevre ve su kaynaklarının korunması 21. yüzyılın en önemli sorunlarından biri haline gelecektir. Çevre ve su kaynaklarının korunmasına yönelik veri toplama, analiz ve ortaya çıkan sorunlar için çözümlerin üretilmesinde diğer mühendislik disiplinleriyle birlikte meteoroloji mühendisliğine büyük görevler düşmektedir.
Meteoroloji Mühendisliğinin sınırlarını belirlemek çok zordur. Neredeyse tüm meslek disiplinleriyle iç içe girmiştir. Meteoroloji mühendislerinin ilgi alanına giren mühendislik uygulamalarını şu şekilde sıralayabiliriz;
• Amaca yönelik hava tahminleri
• İklim çalışmaları
• Enerji tasarrufu çalışmaları
• Yağış artırma
• Dolu zararlarını azaltma
• Sis dağıtma veya oluşturma
• İyonosfer tabakasıyla ilgili askeri ve iletişimsel çalışmalar
• Meteorolojik alet tasarımları, üretimleri, kullanımları (tüm mühendislik alanları için)
• Enerji çalışmaları (hidro, güneş, rüzgar, dalga, gelgit, deniz termal, akıntı v.b.) konusunda ölçüm, etüt, potansiyel belirleme, fizibilite, maksimüzasyon ve minimizasyon çalışmaları (boyutlandırma)
• Yer seçimi (büyük binalar, yollar, organize sanayi bölgeleri, v.b.)
Aşağıdaki alanlarda diğer sektörlere verilen mühendislik hizmetleri ise şöyle sıralanabilir;
• Akustik Uzaktan Algılama
• Asit Yağmurları
• Askeri Meteoroloji
• Atmosferik Radyasyon
• Atmosferik Sınır Tabaka
• Bio- ve Tıbbi- Meteoroloji
• Bulut ve Yağış Fiziği
• Dağ Meteorolojisi
• Denizcilik ve Uçuş Meteorolojisi
• Fırtına ve Çığ Uyarıları
• Güneş ve Rüzgar Enerjisi
• Güneş ve Dünya Atmosferi İlişkileri
• Güneş Rüzgarı - Manyetosfer - İonosfer Etkileşimi
• Haberleşme Meteorolojisi
• Hava Kirleticilerin Uzun Menzil Taşınımı
• Hidroloji ve Su Meteorolojisi
• İklimsel Modelleme ve İklim Değişimi
• Kaos ve Non-Lineer Dinamik
• Mimari ve Şehircilik Meteorolojisi
• Mikro, Mezo ve Sinoptik Meteoroloji
• Sayısal Hava Analizi ve Tahmini
• Su Kaynaklarının Geliştirilmesi ve İşletilmesi
• Şehir ve Bölgesel Hava Kirliliği
• Tarım ve Orman Meteorolojisi
• Uydu Meteorolojisi ve Uzaktan Algılama
• Uzay Meteorolojisi
• Yukarı Atmosfer Fiziği
Meteoroloji Mühendisliği Eğitimi
İstanbul'da bulunan İ.T.Ü Meteoroloji Mühendisliği Bölümünde; Fen ve Mühendislik dersleri ağırlıklı bir eğitim yapılmaktadır. Bu eğitim boyunca atmosfer hareketlerini ve özelliklerini izlemek, atmosferin dünya üzerindeki tüm yaşamı nasıl etkilediğini gözlemek, araştırmak, anlamak, açıklamak ve öngörmek amacıyla gerekli olan bilimsel prensipler öğretilir ve en son teknolojiler tanıtılır. Böylece meteoroloji ve atmosfer bilimleri ile ilgili her konuda çalışabilecek mühendisler yetiştirilir.
İ.T.Ü. Meteoroloji Mühendisliği Bölümü, 1954 yılından beri Meteoroloji dalında Mühendis, Yüksek Mühendis ve Doktor yetiştiren Türkiye'deki tek akademik birimdir. Öğretim üyelerimiz, yüksek lisans ve doktora çalışmaları yapmakta olan öğrenciler ve araştırma görevlileri ile birlikte, DPT ve TÜBİTAK, gibi çeşitli kurumlar tarafından desteklenen projeler üzerinde çalışmalarını sürdürmektedirler.
Eğitim süresi 4 yıldır.
İ.T.Ü. Meteoroloji Mühendisliği Bölümünün I. sınıfında öğrencilere Matematik, Fizik, Lineer Cebir, Kimya, Atmosfer Bilimlerine Giriş, Analitik Geometri, Bilgisayar Programlama, Met. Aletler ve Gözlem Usulleri, Genel Klimatoloji dersleri okutulur.
İkinci sınıfta Matematik, Yukarı Atmosfer Fiziği, Akışkanlar Mekaniği, Su Bilimi, Su Meteorolojisi, Atmosfer Termodinamiği, İstatistiksel Meteoroloji, Güneş ve Yer Radyasyonu, Sayısal Çözümleme, Dinamik gibi temel mühendislik ve meteoroloji derslerine devam edilir.
Diğer yıllarda ise Hava analizi ve tahmini, Dinamik meteoroloji, Tarım ve orman meteorolojisi, Biyometeoroloji, Veri işlem, Hava kirliliği ve atmosfer kimyası, Enerji meteorolojisi, Güneş ve rüzgar enerjisi, Oseanografi, Mühendislik ekonomisi, Bulut dinamiği ve yağış fiziği, hava modifikasyonu, Sayısal hava analizi, modelleme ve tahmini, Atmosferik çevre ve hava kirliliği meteorolojisi, Atmosferik radyasyon ve atmosferde enerji dengesi, İklimsel analiz ve iklim değişiklikleri, Veri analizi, Akustik uzaktan algılama ve uydu meteorolojisi, Atmosferin sayısal ve istatistiksel modellenmesi, Hava ve deniz etkileşimi; İstatistiksel, fiziksel, dinamik ve uygulamalı klimatoloji, Mimari ve şehircilik meteorolojisi, Denizcilik ve uçuş meteorolojisi, Mikrometeoroloji, Su kaynaklarının geliştirilmesi ve işletilmesi, Hidroloji ve hidrometeoroloji, Tibbi meteoroloji, vb. gibi atmosfer bilimlerinin çeşitli uzmanlık alanlarında dersler verilir.
Çalışma Alanları Ve İş Bulma Olanakları
Son yıllardaki gelişmeler nedeniyle Meteoroloji Mühendisliği hidroloji alanında büyük bir aşama kaydetmiştir. Proje hidrolojisi ile meslek, özel sektör kapılarını sonuna kadar aralamıştır. 2006 yılı itibari ile birçok Meteoroloji Mühendisi baraj gölet ve diğer su yapılarının su potansiyeli hesabı, taşkın debisi hesabı, baraj rezervuar işletme çalışmaları, sulama suyu ihtiyacı gibi mühendislik hidrolojisi çalışmalarında aktif olarak doğrudan veya partime olarak çalışabilmektedir.
Bunun yanında son yıllarda hidroelektrik enerji santrallerinin devlet tarafından teşvik edilmesi neticesinde özel sektör tarafından geliştirilen projelerde aktif olarak çalışmaktadır. Yine bu kapsamda su ölçüm istasyonu kurulması, işletilmesi ve değerlendirilmesi, debi ölçümleri yapılması işlerinde çalışmaktadırlar.
Meteoroloji Mühendislerinin bugün itibari ile özel sektörün dışında yoğun olarak çalıştıkları resmi kurumlar şunlardır: Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü, Elektrik İşleri Etüd İdaresi (EİEİ) Genel Müdürlüğü, Devlet Meteoroloji İşleri (DMİ) Genel Müdürlüğü ve Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi. Bunun yanında Çevre ve Orman Bakanlığı, Büyükşehir Belediyelerinde çalışan meslektaşlarımız da mevcuttur.
Ayrıca, köprü, menfez ve yol güzergâhlarının taşkın debi hesaplarında çalışmak üzere Karayolları Genel Müdürlüğü Merkez ve Bölge Müdürlüklerinde, Enerji barajlarının günlük seviye ve hacimlerinin takibi, enerji üretimlerinin planlanması konularında çalıştırılmak üzere Elektrik Üretim Anonim Şirketi (EÜAŞ) ta, Boru hatları geçiş güzergahlarının taşkın debi hesaplarında çalıştırılmak üzere Boruyla Taşımacılık Anonim Şirketi (BOTAŞ) gibi kurumlarda da Meteoroloji Mühendisleri çalışma alanları mevcuttur. Ancak henüz bu kurumlarda meslek yeterince tanınmadığı için istihdam imkânı bulamamıştır.
Şimdiye kadar yaklaşık 1500 üzerinde mezun veren bölümümüzde lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencileri öğrenim görmektedir.
Meteoroloji Mühendisleri;
• Devlet Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nde meteorolojik gözlem, araştırma, hava analiz ve tahminlerinde,
• Devlet Su İşleri, Elektrik İşleri Etüd İdaresi ile baraj ve gölet inşa eden özel şirketlerde hidrolojik ve meteorolojik etüdlerde,
• Enerji Bakanlığına bağlı kurumlarda ve özel enerji şirketlerinde rüzgar ve güneş gibi yenilenebilir enerji çalışmalarında,
• TV, radyo ve gazete gibi kitle iletişim kurumlarında,
• Üniversiteler ve bazı araştırma ve planlama örgütlerinde,
• Sigorta şirketleri ve banka gibi özel kuruluşlarda,
• Çevre Bakanlığı ve İl Çevre Müdürlüklerinde,
• Büyük Şehir Belediyeleri, yerel yönetimlerin su işletmeleri ve çevre koruma dairelerinde,
• Deniz Kuvvetlerinin Seyir Hidrografi ve Oşinografi dairelerinde,
• Sağlık, turizm, enerji, tarım ve orman bakanlıkları ve işletmelerinde,
• Silahlı kuvvetler ve Savunma Bakanlığında,
• Sivil ve askeri uzay ve havacılık ajanslarında,
• Resmi ve özel hava yolları ile hava limanları ve diğer ulaşım sektörlerinde,
• Türkiye Atom Enerjisi Kurumunda nükleer santrallerin kurulması için yer seçimi için meteorolojik parametrelerin saptanması ve kaza anında nükleer serpintinin kirleteceği yerleri belirlemek konusunda,
görev alıp çalışabilirler. |
