11 ARALIK, ULUSLARARASI “DAĞ ” GÜNÜ

tarafından gönderildi

Uluslararası Dağ Günü

International Mountain Day

Uluslararası Dağ Günü her yıl 11 Aralık’ta kutlanmaktadır. Bu yılki ” Dağ ” günü teması ise, “dağlarda sürdürülebilir turizm” konuludur.

2019’da gerçekleştirilen Yüksek Dağ Zirvesi’nden sonra WMO, hem yüksek dağlık alanlarda hem de aşağı havzada daha sürdürülebilir kalkınmayı, afet riskini azaltmayı ve iklim değişikliğine uyum sağlamayı desteklemek için yapılması gereken öncelikli faaliyetlerden oluşan bir yol haritasına sahiptir. Bu yol haritası, dağların içinde ve mansabında yaşayan insanlar için ‘amaca uygun’ hidrolojik, meteorolojik ve iklim bilgi hizmetlerini içermektedir.

Dağ bölgeleri, Dünya’nın kara yüzeyinin yaklaşık dörtte birini kaplar. Dünya nüfusunun dörtte birine ev sahipliği yapan önemli tatlı su kaynakları, biyolojik ve kültürel çeşitliliğin yanı sıra geleneksel bilgi merkezleridir.

Nehir havzaları, insanlığın yarısından fazlasına tatlı su sağlar, bu nedenle dağlara genellikle dünyanın “su kuleleri” denilmektedir.

Dağ destinasyonları küresel turizmin yaklaşık yüzde 15-20’sini kapsamaktadır. Düşük etkili turizm, yerel ekonomileri ve gıda sistemlerini desteklemenin yanı sıra dağ ekosistemlerinin ve biyolojik çeşitliliğinin korunmasına ve değerlendirilmesine katkıda bulunabilir.

Ancak iklim değişikliği ve çevresel bozulmanın bir sonucu olarak dağlar benzeri görülmemiş bir baskının altındadır.

Dünyada tüm büyük dağlarda sıcaklık artışı nedeniyle ısınmalar meydana geldi. Bu sıcaklık artışları donma seviyesini ve kar derinliğini etkiledi. Birkaç istisna dışında, dağlardaki buzullar eşi görülmemiş bir hızla geri çekilmektedir. Hükümetler Arası İklim Değişikliği Paneli Altıncı Değerlendirme Raporuna göre, küresel sıcaklık artışı sabitlense bile buzullar önümüzdeki 20-30 yıl boyunca kütle kaybetmeye devam edecek.

Yukarıda bahsedilen tüm değişiklikler su temini, enerji üretimi, ekosistem bütünlüğü, tarım ve ormancılık üretimi, afete hazırlık ve ekoturizm için ciddi zorluklar yaratacaktır.

AsiaRiverRunoff

Dağ nehirlerinden su mevcudiyetinde beklenen artış, yerel ve mansap tarım, ormancılık, gıda üretimi, balıkçılık, hidroelektrik üretimi, ulaşım, turizm, rekreasyon, altyapı, evsel su temini ve insan sağlığı için önemli bir risk faktörüdür.

Kısa vadede, aşırı yağış, çevresel değişiklikler ve kritik dağ ekosistemlerinin kaybı gibi doğal tehlikeler, yerel ve mansap afet riskini artırıyor.

Yukardaki Şema, kriyosferin, 1998’den 2012’ye kadar olan verilere dayanarak Asya’daki büyük nehirlerin havzalarındaki su mevcudiyetine olan katkısını, (Huss ve diğerleri 2017) göstermektedir.

WMO, karşılaşılan zorlukların üstesinden gelebilmek için iklim hizmetlerinin sağlanmasını hızlandırıyor.

WMO tarafından geliştirilen ve üç devlet tarafından yönetilen ; Çin tarafından yönetilen “Kuzey Düğümü “, Hindistan tarafından yönetilen Güney Düğümü ve Pakistan tarafından yönetilen Batı Düğümü faaliyetlerin genel koordinasyonu Çin tarafından yürütülen Üçüncü Kutup Bölgesel İklim Merkezi Ağı (TPRCC-Network) aktivasyonunu 2022 yılında tanıtılacaktır.. İklim değişikliği bağlamında özel hizmet gereksinimlerini karşılamak ve Buzulların erimesi, permafrost çürümesi ve göl ve nehirlerdeki buz değişimleri, kar örtüsündeki durumu sergilemek için bölgeyle ilgili mevsimsel ve mevsim altı iklim bilgilerinin (mevsimsel tahminler, uzun vadeli tahminler) sağlanmasına odaklanacaktır. Üçüncü Kutup İklim Forumu, geliştiriciler ve kullanıcılar arasında bir etkileşim mekanizması görevi görecek ve ilk toplantısını 2022’de yapması beklenmektedir.

MERKEZİ ASYA

Dağlar, Orta Asya’nın değer verilmesi ve korunması gereken doğal mücevherleri iken, aynı zamanda bölgede seller için de büyük bir tehdit kaynağıdır.

Dağlarda kar birikimi yüksek olduğunda ve sıcaklıklar hızla yükseldiğinde, büyük nehirlerdeki ilkbahar ve yaz akışları zirve yaparak akışlar sele dönüşebilir – bu da yağmurla daha da ağırlaşabilir. Ayrıca buzulların erimesi göl oluşumuna yol açabilir ve sonunda oluşan göllerin etrafındaki setlerin yıkılması durumunda oluşacak seller canlı yaşamlarını mahvedebilir.

Taşkın uyarılarının önemini ve Orta Asya dağlarının bölgedeki hava ve suyu etkilediğini kabul eden Dünya Bankası ve WMO, Orta Asya Sel Erken Uyarı Sistemi – CAFEWS’in geliştirilmesinde Orta Asya ve Afganistan’dan oluşan beş ülkeyi desteklemektedir.

CAFEWS

CAFEWS, üyeler arasında sorunsuz veri alışverişi sağlayacak, gelişmiş sayısal hava tahmini kullanacak ve uzaktan algılama ve hidrolojik modelleme uygulayacaktır. Tüm bunlar, katılan her ülkeyi desteklemek için tek bir platform üzerinden sunulacaktır.

CAFEWS, 2023 yılına kadar kurulduğunda, afet yönetimi ve yerel yönetimlerin karar verme sürecini ve hazırlıklı olmalarını destekleyecektir. Hava koşullarına duyarlı ekonomik sektörler – ulaşım, enerji ve tarım – sistemin yeteneklerinden ve ürünlerinden faydalanacaktır. Son olarak, CAFEWS bölgesel işbirliğini güçlendirecek ve bölgesel ölçekte iklim değişikliğine uyum ve afet riskinin azaltılmasına katkıda bulunacaktır.

And Dağları

ENANDES – Kolombiya, Peru ve Şili’deki And Topluluklarının Uyum Kapasitesinin Artırılması. Proje, Şili, Kolombiya ve Peru’daki toplulukların değişen ve değişken bir iklime uyum sağlama kapasitelerini artırmayı amaçlıyor. Bu, afete hazırlık konusunda karar verme ve politika oluşturma için bilimsel kanıt olarak güvenilir ve doğru bilgilerin üretilmesi, iletilmesi ve kullanılmasının sağlanması yoluyla yapılacaktır. Bu projenin de 2021-2025 arasında gerçekleşmesi hedeflenmektedir.

BRAVA – Bölgesel Uyum Kapasitesi ve İklime Dayanıklılık Oluşturma And Dağları’ndaki hassas sektörlerde değişkenlik ve değişim – 2021-2027 arası bir projede Peru, Bolivya ve Arjantin’i bir araya getiriyor. Proje, Ulusal Uyum Planlarının geliştirilmesini ve uygulanmasını desteklemek için NMHS’lerin Hava Suyu ve İklim bilgilerini üretme ve sunma kapasitesini güçlendirecektir.

TMMOB

METEOROLOJİ MÜHENDİSLERİ ODASI

KAYNAK: WMO

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Facebook
Twitter
YouTube
Instagram