EL NİNO – LA NİNA NEDİR ?

tarafından gönderildi

El Niño-Güney Salınımı (ENSO), dünyanın çeşitli bölgelerindeki iklim modelleri üzerinde büyük etkisi olan atmosferdeki değişikliklerle birlikte ekvatoral Pasifik’teki okyanus sıcaklıklarındaki dalgalanmalarla karakterize edilen tekrarlayan bir doğa olayıdır.

1997-1998 El Niño olayının etkileri nedeniyle tahmini küresel ekonomik kayıplar. 32-96 Milyar Dolar

Son 50 yılda, 1973/1976, 1998/2001 ve 2020/2023 olmak üzere sadece üç kez arka arkaya üç yıl La Niña yaşanmıştır.

2015/2016 El Niño olayı nedeniyle küresel sıcaklıkların artması ile, kayıtlara geçen en sıcak yıl.

Kasım 2015 -Ocak 2016 döneminde +2,6 °C SST anomalisi: Niño 3.4 bölgesindeki en yüksek 3 aylık ortalama SST, 2015/2016’daki güçlü El Niño sırasında meydana gelmiştir.

Kasım 1973 – Ocak 1974’te -2,0 °C SST anomalisi: Niño 3.4 bölgesindeki en yüksek negatif 3 aylık ortalama SST anomalisi, 1973/1974 yıllarındaki güçlü La Niña sırasında meydana gelmiştir.

El Niño ve La Niña okyanus bileşenleri iken, Güney Salınımı atmosferik karşılığıdır, dolayısıyla El Niño/Güney Salınımı terimi ortaya çıkmıştır. ENSO tek bir iklim fenomeni olmasına rağmen, El Niño, La Niña ve Nötr olmak üzere üç evresi vardır.

İspanyolca’da “erkek çocuk” anlamına gelen El Niño, ilk olarak birkaç yüzyıl önce Peru ve Ekvador’daki balıkçılar tarafından Noel’den hemen önce avlarını azaltan olağandışı sıcak sulara atıfta bulunmak için kullanıldı. El Niño’nun tam tersi olan La Niña ise “küçük kız” anlamına gelir ve aynı bölgedeki okyanus yüzey sıcaklıklarının büyük ölçekli soğumasını ve atmosferik koşulların tersine dönmesini ifade eder.

ENSO koşullarının izlenmesi ve görünümü temel olarak ekvatoral Pasifik’in dört coğrafi bölgesinde önceden tanımlanmış eşikleri aşan Deniz Yüzeyi Sıcaklıkları (SST’ler) anomalilerine (30 yıllık bir temel döneme göre hesaplanan) dayanmaktadır. Belirli bir eşiğin üzerindeki pozitif SST anomalileri genellikle doğu rüzgarlarının zayıflamasına yol açan bir El Niño’nun (ENSO sıcak fazı) göstergesidir. Negatif anomaliler La Niña (ENSO soğuk fazı) ile ilişkilidir ve doğu rüzgarları daha güçlü hale gelir. Nötr faz sırasında tropikal Pasifik SST’leri genellikle ortalamaya yakındır.

El Niño ve La Niña tipik olarak kuzey yarımkürenin ilkbahar-yaz aylarında gelişir ve kış aylarında zirve yapar. ENSO sıcak faz (El Niño) ile nötr veya soğuk (La Niña) koşullar arasındaki salınım ortalama olarak her üç ila beş yılda bir gerçekleşirken, iki ila yedi yıl arasında da değişmektedir. El Niño 18 aya kadar, La Niña ise üç yıla kadar sürebilir. Son çok yıllı La Niña olayı, Eylül 2020’de başladı ve 2023’ün başlarına kadar uzadı – 21. yüzyılın ilk “üçlü dip” La Niña’sı olarak kayıtlara geçti.

Etkileri

El Niño/La Niña, dünyanın çeşitli bölgelerinde sıcaklık ve yağış değişiklikleri ile iklim ve hava modelleri üzerinde yaygın etkilere sahip olabilir ve yıllar arası zaman ölçeklerinde iklim değişkenliğinin baskın özelliğidir. ENSO’nun anlaşılması ve modellenmesi konusundaki bilimsel ilerleme, bir ila altı veya daha fazla ay öncesinden tahmin becerilerini geliştirerek toplumun şiddetli yağışlar, seller ve kuraklık gibi ilgili tehlikelere hazırlanmasına yardımcı olmuştur. Bu tahminlerin değeri, yüz milyonlarca dolarlık potansiyel tasarruf anlamına da gelmektedir.

Hiçbir El Niño/La Niña olayı birbirine benzemez. Her El Niño/La Niña olayının etkileri yoğunluğuna, süresine, yılın hangi zamanında geliştiğine ve diğer iklim değişkenliği modlarıyla etkileşimine bağlı olarak değişir. Dünyanın tüm bölgeleri etkilenmez ve hatta bir bölge içinde bile etkiler farklı olabilir.

Birçok yerde, özellikle tropik bölgelerde, La Niña, El Niño’nun tam tersi iklim değişiklikleri üretir (El Niño ve La Niña’nın yağış modelleri üzerindeki tipik etkileri). ENSO’nun nötr olduğu dönemlerde atmosferik örüntüler diğer iklim faktörleri tarafından domine edilir.

El Niño olayları genel olarak küresel ortalama yüzey sıcaklıklarını artırıcı etkiye sahip olabilirken, La Niña olayları soğutucu bir eğilime sahiptir. 1997/1998’deki güçlü El Niño olayını, 1998 ortalarından 2001 başlarına kadar süren ve küresel sıcaklıklar üzerinde net bir etkisi olan uzun süreli bir La Niña evresi izlemiştir. O dönemde 1998 yılı kayıtlara geçen en sıcak ikinci yıl olmuştur.

İklim değişikliğinin El Niño/La Niña olaylarının sıklığı ve yoğunluğu üzerindeki etkisine dair henüz kesin bir kanıt bulunmamaktadır. Ancak, iklim değişikliğinin El Niño ve La Niña ile ilgili etkileri, aşırı hava ve iklim olaylarının yoğunluğu ve sıklığı açısından etkilemesi muhtemeldir.

TMMOB

METEOROLOJİ MÜHENDİSLERİ ODASI

KAYNAK: WMO

Facebook
Twitter
YouTube
Instagram