HAVACILIK METEOROLOJİSİ VE EKSTREM METEOROLOJİK KOŞULLARIN HAVACILIKTAKİ ÖNEMİ..

tarafından gönderildi

HAVACILIK METEOROLOJİSİ VE EKSTREM METEOROLOJİK KOŞULLARIN HAVACIKTAKİ ÖNEMİ

Havacılık Meteorolojisi, her türlü hava taşımacılığında ihtiyaç duyulan yaygın, güvenli, süratli ve standartlara uygun meteorolojik bilgilerle, bunların temin edilmesi için işletme ve planlama hizmetlerini kapsayan bir bilim dalıdır. Uçuş faaliyetlerinin sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilmesi açısından tüm meteorolojik parametrelerin gözlemlenmesi amacıyla ICAO kriterlerine göre her havalimanında meteorolojik bilgi taleplerini karşılayabilecek ofislerin bulunması zorunlu kılınmıştır. 

Şikago Sözleşmesinin 37. maddesi gereğince meteorolojik hizmetlerle ilgili uluslararası standartlar ve uygulamalar ile kod sistemleri, Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (ICAO) tarafından ilk kez 16 Nisan 1948 tarihinde onaylanmış ve sözleşmenin EK-3’ü (Annex-3) olarak yayınlanmıştır.

Havaalanlarının meteorolojik destek hizmeti talepleri Meteoroloji Genel Müdürlüğünce (MGM)  Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) ve Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) standartlarında karşılanmaya çalışılmaktadır.

Meteorolojik hizmetlerin yürütülmesinden ve ihtiyaç duyulan tüm meteorolojik bilgilerin yayınlanmasından sorumlu Meteoroloji Genel Müdürlüğü, yaygın ve güncel teknoloji kullanımında Türkiye’nin önde gelen kurumlarından birisidir. Üyesi olduğu uluslararası kuruluşlarla yürüttüğü yoğun iş birliği sayesinde dünyadaki gelişmeleri yakinen takip etmekte ve havacılık sektörü gibi pek çok sektör ihtiyacına cevap verecek özel uydu ve radar ürünleri ile beraber sayısal hava tahmin modeli çıktıları üretmektedir.

Meteorolojik koşullar, uçuşların planlama, icra ve uçuş sonrası safhalarında dikkatle takip edilen en önemli faktörlerdendir. Bunlarla beraber doğal afetlerin (deprem, sel, vb.), volkanik aktiviteye bağlı kül bulutlarının, tropikal siklonların ve radyoaktif bulutların takipleri de uçuşların planlanması ve icrası aşamalarında oldukça büyük bir öneme sahiptir.

Özellikle meydandaki rüzgarın şiddeti, yönü, pist görüş mesafesi, yağışın şekli, bulut alt tavanı, türbülans, sis, microburst, macroburst, CB aktivitesi, iniş-kalkış hattında windshear (rüzgar değişimi) hem uçakların emniyetli iniş kalkış yapmalarını, hem de seyir halini zorlaştıran önemli hava olaylarındandır. Sis, yoğun kar yağışı, buzlanma, kuvvetli rüzgar gibi meteorolojik koşullar uçuşların gerçekleştirilmesinde sıkıntılar yaratabilmektedir.

Hava trafiği de olumsuz hava koşulları nedeniyle sekteye uğrayabilmekte, ilgili hava sahası saatlik kapasitesinin oldukça altında trafiğe hizmet verebilecek duruma gelerek zincirleme tehirlerin oluşmasına ve tarife yapısının bozulmasına neden olabilmektedir. Tüm bu nedenlerle havalimanı terminal işletmecisinden başlayarak meydanlardaki yer operasyon görevlileri, teknik personel, uçuşları planlayan dispeçerler’inyanı sıra, pilotlar ve hava trafik kontrolörleri için meteorolojik veriler oldukça önemlidir.

Yukarıda açıklanan tüm meteorolojik koşulların incelenmesi ve uçuşlara etkilerinin değerlendirilmesi, öncelikle uçuş emniyeti olmak üzere yolcu konforu ve uçuşların ekonomisine çok büyük katkılar sağlamaktadır.

Yeni kurulacak bir havaalanının yerinin ve pist konumlarının tespit edilmesinde geriye dönük olarak en az 5 yıllık meteorolojik veriler kullanılmaktadır. Bu amaçla yapılan analizlerde tüm meteorolojik koşullar (sis, sıcaklık, hakim rüzgar yön ve şiddeti, yağışlar (özellikle kar yağışı), buzlanma etkisi vb.) incelenerek uçuş operasyonlarına etkilerine göre yerin havalimanı için uygunluğu değerlendirilir. Tespit edilen hakim rüzgar yönüne göre kullanılacak pist istikametleri belirlenir.

Bir havaalanındaki pistlerin sayısı ve yönü, havaalanının kullanılabilirlik faktörü, ICAO Annex 14, Cilt I kapsamında yüzde 95’ten az olmayacak şekilde düzenlenir. Sonuç olarak yeni kurulacak bir hava alanının emniyetli ve verimli bir şekilde kullanılabilmesini sağlayacak en önemli faktörlerden biri istatistiksel meteorolojik verilerin dikkatlice analiz edilmesidir.

Havacılık meteorolojisi sportif havacılık faaliyetlerinde büyük birönem arz eder. Sportif havacılıkta kullanılan araçların bir kısmıgökyüzünde herhangi bir kuvvete ihtiyaç duymadan uçtuğu içinhavacılık meteorolojisinin önemi katlanarak artmaktadır.

Yamaç paraşütü, paraşüt, balon, planör gibi motorsuz hava araçları için özellikle rüzgarın yönü, hızı ve sıklığı çok önemli meteorolojik parametreler olduğu gibi planörlerin yükselmesi için termik etki alanları, balon uçuşlarında termal aktiviteler, yamaç paraşütü ve paraşüt uçuşlarında türbülans, oraj gibi meteorolojik parametreler uçuşun kalitesi ve güvenliği için çok büyük öneme sahiptir. Sportif havacılıkta kullanılan motorlu araçların (Gyrocopter, Microlight,Ultralight, Model uçak…vb) ağırlıklarının hava taşımacılığı yapan taşıtlara göre çok küçük olması nedeniyle meteorolojik olaylardan daha fazla etkileneceği de bir gerçektir.

Dünya genelinde hava yolu ile taşınan yolcuların son 15 yılda 2,1 milyardan 4,5 milyara çıkması diğer bir deyişle hava yolu ile seyahat edenlerin Dünya nüfusuna oranının %33’den %58’e çıkması havacılıktaki gelişimin ne kadar hızlı ve büyük olduğunun anlaşılması açısından oldukça önemlidir. Bu tablo ise havacılık sektörünün hızlı büyümesine bağlı olarak Havacılık Meteorolojisi bilim dalının sürekli gelişeceği ve gün geçtikçe üretilecek hizmetlere olan ihtiyacın artacağı yönünde fikir vermektedir

Askeri alanda da benzer şekilde; askeri uçuşlarda, teknolojik silah sistemlerinde ve askeri operasyonlarda meteorolojik verilerin kullanılması oldukça önem arz etmektedir. Askeri uçuş ve operasyonlarda meteorolojik beklentiye uygun olarak strateji belirlenmesi ve kararların oluşturulması, söz konusu eylemin sonucunu direk etkilemesi bakımından hayati öneme sahiptir. Tarih boyunca meteorolojik verilerin değerlendirilmemesine bağlı olarak kaybedilmiş savaşlar mevcuttur.

M.Ö. 500’de Wu Devleti’nde (şimdiki Çin’de) yaşamış ünlü Çin komutanı Sun Tzu, askeri alanda meteorolojik öngörünün ne kadar önemli olduğunu “ Araziyi bil, Düşmanı bil, Havayı bil. Ancak bundan sonra zafere ulaşırsın” sözü ile özetlemiştir.

Aralık 2020

Meteoroloji Mühendisleri Odası

Havacılık Meteorolojisi Komisyonu

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Facebook
Twitter
YouTube
Instagram