Kuzey yarım kürede; eş zamanlı olarak sıcak hava dalgalarının yaşandığı yaz mevsiminde extrem değerler gerçekleşti.

Kuzey yarımkürenin büyük bölümünde Aşırı sıcakların kaydedildiği bir yaz mevsimi yaşanıyor. Yeni günlük ve istasyon sıcaklık rekorları kırılmaya devam ediyor. Bazı ulusal rekorların kırılması da şaşırtıcı olmayacaktır. Dünya Meteoroloji Teşkilatı, sıcak hava dalgaları devam ederken kıtasal düzeyde olası yeni sıcaklık rekorlarını takip edecektir.

İlk değerlendirmeleregöre Haziran ayında kayıtlara geçen en sıcak küresel ortalama sıcaklık değerine ulaşıldı ve bu durum Temmuz ayında da devam etti.

WMO Genel Sekreteri Prof. Petteri Taalas, “Isınan iklimimizde giderek daha sık görülen aşırı hava koşulları, insan sağlığı, ekosistemler, ekonomiler, tarım, enerji ve su kaynakları üzerinde büyük bir etki yaratıyor. Bu durum, sera gazı emisyonlarının mümkün olduğunca hızlı ve derinlemesine azaltılmasının artan aciliyetinin altını çiziyor,” diyor.

Buna ek olarak, ” toplumun ne yazık ki yeni normal haline gelen bu duruma uyum sağlamasına yardımcı olmak için çabalarımızı da arttırmalıyız. Herkes için Erken Uyarılar hedefimize ulaşmak için çabalarken, WMO topluluğu yaşamları ve geçim kaynaklarını korumak için tahminler ve uyarılar sağlıyor” diye ilave etti.

Bu arada, şiddetli yağışlar Kore Cumhuriyeti, Japonya ve ABD’nin kuzeydoğusu da dahil olmak üzere bazı ülkelerde yıkıcı sellere ve can kayıplarına neden oldu.

Sıcak Hava Dalgaları

WMO uzmanları 18 Temmuz’da düzenledikleri basın brifinginde, sıcak hava dalgalarının en ölümcül meteorolojik karakterli doğal afetler arasında yer aldığını ve her yıl binlerce insanın sıcaklığa bağlı nedenlerden öldüğünü söyledi.

Kuzey Afrika, Akdeniz, Asya ve Amerika Birleşik Devletleri’nin güneyinin büyük bir bölümü paralel ve sabit sıcak hava sırtı oluşturan sistemleritarafından etkilendi

İspanya devlet meteoroloji servisi AEMET, 42°C ile 44°C arasındaki sıcaklıklar konusunda uyarıda bulunarak ülkenin bazı iç kesimleri ve Balear Adaları için üst düzey kırmızı alarm verdi.

İtalya’nın ulusal meteoroloji servisi de Güney İtalya, Sicilya ve Sardunya’da 40°C’nin üzerinde seyreden aşırı sıcaklar için kırmızı alarm verdi. Balkanların bazı bölgeleri de kırmızı alarm veren ülkeler arasında.

Sıcaklığın hafta ortasında (19 Temmuz) Yunanistan ve Türkiye de dahil olmak üzere Akdeniz’in bazı bölgelerinde daha da yoğunlaşacağı tahmin ediliyor.

18 Temmuz – 14:30 UTC’ye kadar gerçekleşen maksimum sıcaklıklar:

Sicilya/İtalya
Licata, 46,3 °C
Riesi, 45,8 °C

İspanya
Figueres (Katalonya), 45,3 °C
Porqueres (Katalonya), 44,3 °C
Granada (Andalucia), 43,3 °C
Sa Pobla (Balears), 43,3 °C
Lleida (Katalonya), 42,8 °C (7 Temmuz 1982’deki 42,8 °C’lik Temmuz ayı rekorunu egale etti)
Martinet (Katalonya) (1038 m), 38,5 °C

Fransa/Doğu Pireneler
40,1 °C, Serralongue 700m (tüm zamanların rekoru 22 Ağustos 2012’de 37,0 °C idi)

AB’nin Copernicus Acil Durum Yönetim Servisi 17 Temmuz’da İspanya’nın bazı bölgelerinde, Sardunya ve Sicilya’da (İtalya) ve Yunanistan’ın bazı bölgelerinde “çok aşırı” yangın tehlikesi uyarısında bulundu.
Akdeniz’in deniz yüzeyi sıcaklıkları (SST’ler) önümüzdeki günlerde ve haftalarda olağanüstü yüksek olacak, bazı bölgelerde 30 °C’yi aşacak ve Batı Akdeniz’in büyük bir bölümünde ortalamanın 4 °C’den fazla üzerinde olacaktır.

Denizdeki sıcak hava dalgalarının etkileri arasında türlerin göçü ve neslinin tükenmesi, balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliği için sonuçları olan istilacı türlerin gelişi yer almaktadır.

Kuzey Afrika da yüksek sıcaklıklardan muzdariptir. Örneğin, Fas meteoroloji servisi 13 Temmuz’da ülkenin güney kesimleri için maksimum sıcaklıkların 44 ila 49 santigrat derece olduğu aşırı sıcaklar için kırmızı alarm vermiştir. Bu uyarı 16 Temmuz’da güncellendi orta ve kuzey bölgelerde sıcaklıkların 38°C ila 47°C arasında seyrettiği belirtildi.

Hem gündüz maksimum hem de gece minimum sıcaklıklar ortalamanın oldukça üzerinde seyretmektedir.

Eldeki verilere baktığımız zaman görünürde hemen bir durulma yok. Alman Meteoroloji Servisi Deutscher Wetterdienst (DWD) tarafından işletilen WMO’nun Avrupa Bölgesel İklim Merkezi’nin İklim İzleme Bölümü tarafından yayınlanan İklim İzleme Tavsiyesi, Ağustos ayına kadar devam etmesinin mümkün olduğunu söyledi.

“Artan sayıda çalışma, jet akımı gibi atmosferik dinamikler de dahil olmak üzere, hızlı ısınma ile Kuzey Kutbu ve orta enlem hava modelleri arasındaki bağlantıları ortaya koymaktadır. Sıcak hava kuzeye ve soğuk hava güneye taşındığında jet akımı zayıflar ve dalgalanmalar oluşur. Bu koşullarda, durağanlığa yakın hava modelleri oluşur ve bazı bölgelerde uzun süreli sıcak hava dalgalarına ve kuraklığa, bazı bölgelerde ise şiddetli yağışlara yol açar.”

Kuzey Amerika

ABD Ulusal Hava Servisi’ne göre, ABD’de yaygın bir sıcak hava dalgası şiddetleniyor ve birçok yerde yüksek sıcaklıkların görülmesi muhtemel; hatta birkaç yerde tüm zamanların sıcaklık rekorları kırılabilir.

15-16 Temmuz hafta sonunda aşırı sıcak uyarıları ve tavsiyeleri, özellikle Batı ABD’nin büyük bölümünde 100 milyondan fazla insanı “tehlikeli ve bunaltıcı sıcaklarla” karşı karşıya bıraktı.

Güneybatı ABD’de risk altındaki bölgeler arasında Kaliforniya, güney Nevada ve Arizona yer almaktadır. Güney-Orta ve Güneydoğu ABD’de maksimum sıcaklık endeksi değerleri 110 ° Fahrenheit’a (43 ° C) yaklaşabilir veya aşabilir. Miami şehri de dahil olmak üzere Florida’nın birçok bölgesi uzun süreli ve rekor kıran bir sıcak hava dalgasının etkisi altında kalmıştır.

Phoenix, Arizona, 100°F’nin (37,8°C) üzerinde uzun bir sıcaklık serisine maruz kalmıştır. Ulusal Hava Durumu Servisi’ne göre bu durum, 21 Temmuz Cuma gününe kadar gündüz maksimum sıcaklıkların en az 116°F (46,7°C) ve gece düşük sıcaklıkların 90°F (32,2°C) üzerinde seyretmesiyle devam edecek. Phoenix, Arizona’da 9 gün boyunca gece boyunca düşük sıcaklıklar 90°F (34,4°C) veya üzerinde seyretmiştir:

WMO aşırı sıcaklar kıdemli danışmanı John Nairn, “Odağımızı maksimum sıcaklıkların ötesine taşımalıyız çünkü minimum sıcaklık sağlık ve kritik altyapı için çok önemlidir” dedi.
Kaliforniya’daki Death Valley Ulusal Parkı’nda bulunan Furnace Creek’teki bir sıcaklık sensörü 16 Temmuz’da 128 °C (53,3°C) kaydetti.

WMO Hava ve İklim Aşırılıkları Arşivi’ne göre, şimdiye kadar kaydedilen en sıcak sıcaklık 10 Temmuz 1913’te 56.7°C ile Furnace Creek, Death Valley, Kaliforniya’da kaydedilmiştir.

Ulusal Hava Servisi, “Meksika Körfezi ve Batı Atlantik Okyanusu’ndaki alışılmadık derecede sıcak sular, neredeyse kıyı bölgelerinde kalıcı, baskıcı nem değerlerine katkıda bulunacak ve gece soğumasını sınırlayacaktır” dedi.

Gece boyunca minimum sıcaklıkların yeni en yüksek değerlere ulaşması beklenmektedir ve bu da sağlıkla ilgili etki riskini artıracak.

ABD’de sıcaklık uyarıları, Kanada’da rekor kıran orman yangınları büyük ormanlık alanlar yanmaya devam ediyor. 11 Temmuz itibariyle 500’den fazla orman yangını kontrolden çıkmış durumda. Kanada Kurumlar Arası Orman Yangınları Merkezi’ne göre, 10 yıllık ortalama 800.000 hektarlık alana kıyasla 2023 yılında 9 milyon hektardan fazla alan yanmış durumda.

Çin Meteoroloji İdaresi tarafından yayınlanan bir rapora göre, Çin’in Sincan eyaletindeki Turpan şehrinde bulunan Sanbao meteoroloji istasyonu 16 Temmuz’da 52,2°C’lik bir sıcaklığa ulaşarak yeni bir ulusal sıcaklık rekoru kırdı.

“Subtropikal bölgelerdeki olağanüstü yüksek sıcaklıklar, Akdeniz üzerindeki uzun süreli sıcak hava dalgasının ana meteorolojik kaynağını oluşturmaktadır. Devam etmekte olan El Nino’nun ve iklim değişikliğinin bu olayın kapsamındaki imzası, daha fazla veri ve analize ihtiyaç duymaktadır” dedi.

Şiddetli yağışlar ve seller

Şiddetli yağışlar ve seller dünyanın çeşitli bölgelerinde ciddi hasara ve can kaybıplarına neden oldu.

Kore Cumhuriyeti’ni 14 Temmuz’da vuran sağanak yağmur ve sel felaketinde 40 kişinin öldüğü bildirildi.

Kuzeybatı Çin’de meydana gelen sellerde 15 kişinin öldüğü bildirilmiş ve Devlet Başkanı Xi Jinping halkı aşırı hava koşullarından korumak için daha fazla çaba gösterilmesi çağrısında bulunmuştur.

Kuzey Hindistan’da şiddetli muson yağmurları sırasında nehirlerin taşması sonucu yollar ve köprüler çöktü, evler sürüklendi ve onlarca kişi hayatını kaybetti. Dağlık Himachal Pradesh eyaleti, Punjab, Rajastan ve Uttar Pradesh bölgeleri çok olumsuz etkilendi. Yeni Delhi’nin bir günde 153 milimetre (6 inç) yağmur yağmasıyla son 40 yılın en yağışlı Temmuz gününü yaşadığı bildirildi.

Japon Meteoroloji Ajansı (JMA) Pazartesi günü ülkenin üçüncü büyük adası olan Kyushu’daki Fukuoka ve Oita vilayetleri için şiddetli yağmur acil durum uyarıları yayınladı. Her ikisi de Kyushu bölgesinde bulunan Minousan’da 10 Temmuz’da 376.0 mm ve Hikosan’da 361.5 mm ile yeni bir günlük yağış rekoru kırıldı.

JMA, “Daha önce hiç olmadığı kadar yağmur yağıyor” dedi.

ABD’nin kuzeydoğusunda, New England’ın bazı bölgeleri Temmuz ayının başında yaşanan ciddi sel felaketlerinin ardından doymuş topraklarda daha şiddetli yağışlarla karşı karşıya. New York’ta 11 Temmuz’da ani sel acil durumu ilan edildi ve dört milyondan fazla kişiye sel alarmı verildi.

WMO Hidroloji, Su ve Kriyosfer Direktörü Stefan Uhlenbrook, “Gezegen ısındıkça, beklentimiz daha yoğun, daha sık ve daha şiddetli yağış olayları göreceğimiz ve bunun da daha şiddetli sellere yol açacağıdır” dedi.

“ Japonya gibi gelişmiş ülkeler son derece tetikte ve sel yönetimi önlemleri konusunda da çok iyi hazırlanmış durumdalar. Ancak pek çok düşük gelirli ülkede hiçbir uyarı sistemi, neredeyse hiç taşkın savunma yapısı ve entegre taşkın yönetimi bulunmamaktadır. WMO bu durumu iyileştirmeye kararlıdır” dedi.

TMMOB

METEOROLOJİ MÜHENDİSLERİ ODASI

KAYNAK: WMO

Facebook
Twitter
YouTube
Instagram