WMO kum ve toz fırtınalarıyla mücadele çabalarına dikkat çekiyor.

Dünya Meteoroloji Teşkilatı, çevre, sosyo-ekonomik refah ve sağlık üzerindeki önemli etkilere dikkat çekmek amacıyla ilk kez düzenlenen Uluslararası Kum ve Toz Fırtınalarıyla Mücadele Günü’nü destekliyor. Söz konusu olarak seçilen gün, Sahra tozunun Akdeniz’e ve Atlantik üzerinden Karayiplere doğru bir başka büyük dolaşımına denk gelmektedir.

Rüzgarlar güçlü olduğu zaman, çıplak ve kuru topraklardan büyük miktarlarda kumu ve tozu atmosfere taşır. Mineral toz partikülleri rüzgarla taşınarak yüzlerce hatta binlerce kilometre uzaklıktaki bölgeleri etkiler. Bu partiküller aynı zamanda iklimi, hava durumunu, atmosferik kimyayı ve ekosistemleri de etkiler.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Haziran ayında, kum ve toz fırtınalarının etkilerini yönetmek ve hafifletmek için küresel ve bölgesel işbirliğini artırmak amacıyla 12 Temmuz’u yıllık etkinlik olarak belirleyen bir kararı kabul etti. Karar, kum ve toz fırtınalarının uluslararası endişe kaynağı olduğunu ve 17 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefinden 11’ine ulaşılmasını olumsuz etkilediğini kabul etmektedir.

Karar, iklim değişikliğinin gelecekteki rüzgar erozyonuna önemli bir potansiyel katkıda bulunduğunu, gelecekte kum ve toz fırtınaları riskini arttırdığını ve böylece milyonlarca insanın sağlığını ve milyarlarca dolarlık potansiyel ekonomik maliyeti etkilediğini kabul etmektedir.

WMO Genel Sekreteri Prof. Petteri Taalas, New York’ta BM’de İran, Irak ve Senegal Daimi Temsilcilikleri tarafından düzenlenen ve WMO’nun da dahil olduğu bir dizi etkinlikten biri olan üst düzey bir etkinliğe gönderdiği video mesajında “Toz fırtınalarının olumsuz etkilerini azaltmaya yönelik çabaları arttırmamız gerekiyor” dedi.

WMO 2007 yılında bir Kum ve Toz Fırtınası Uyarı Danışma ve Değerlendirme Sistemi (SDS-WAS) kurmuştur.

Sistemin misyonu, araştırma, operasyonel ve kullanıcı topluluklarından oluşan uluslararası bir ortaklık aracılığıyla kullanıcılara zamanında ve yüksek kaliteli kum ve toz fırtınası tahminleri, gözlemleri ve bilgilerini desteklemektir.

” Bu işbirliğine dayalı uluslararası çerçeve, teknoloji ve bilginin toplumun yararına olacak şekilde kullanıcıya özel hizmetlere aktarılmasını kolaylaştırmaktadır.”

Taalas, “Bu operasyonel çabalar, Erken Uyarı Sistemlerinin uygulanmasını desteklemek ve 2027 yılı sonuna kadar Herkes için Erken Uyarı hedefine ulaşmak için de gereklidir” dedi.

Bölgesel Tahmin Merkezleri

WMO, Bölgesel Uzmanlaşmış Meteoroloji Merkezleri aracılığıyla operasyonel toz tahmin hizmetleri vermektedir.

Bölgesel merkezlerden biri Pekin’de (Çin) olup Asya’yı kapsamaktadır. Topraklarının %80’inden fazlası çöller ve bozkırlarla kaplı olan Orta Asya, özellikle Aral Denizi havzasından gelen toza karşı savunmasızdır. Kuzey Çin ve Güney Moğolistan’daki Gobi çölü de bir diğer önemli kaynaktır.

Bir diğer WMO bölgesel merkezi Barselona’dadır (İspanya) ve Kuzey Afrika, Orta Doğu ve Avrupa’yı kapsamaktadır.

Barselona Toz Merkezi, kamuya açık bir web sitesinden kolayca erişilebilen operasyonel tahminler üretmektedir. Afrika ülkeleri için özel ürünler geliştirilmesine ve uyarı ve tahminlerin kullanılması ve yaygınlaştırılması için kapasite oluşturulmasına yardımcı olmuştur. Erken uyarı sistemlerinin ve azaltma planlarının geliştirilmesini desteklemek amacıyla özellikle Sahra ve Orta Doğu gibi çöl bölgelerinde doğru bilgi ve tahminlere duyulan ihtiyaç giderek artmaktadır.

Bu hafta Akdeniz’de meydana gelen ve özellikle sıcak hava dalgasından muzdarip olan İspanya’yı etkileyen toz girdisi, bu kuruluşun çalışmalarının önemini bir kez daha ortaya koymuştur.

AB’nin Copernicus Atmosfer İzleme Servisi’nin partikül madde tahminleri, tozun Batı Akdeniz’in çoğunda, özellikle de yüksek yüzey PM10’un ülkenin büyük bölümünü kaplayacağı tahmin edilen İspanya’da hava kalitesini etkileyeceğini söyledi. Bölgede 11 Temmuz’da zirve yaptı ve İtalya ile Güney Fransa’nın bazı bölgelerini de etkiledi.

En çok etkilenen bölgelerde PM10, bu tür kirleticiler için Avrupa Birliği için belirlenen 24 saatlik ortalama 50 µg/m3 maruz kalma eşiğini aşacaktır.

Ayrıca, Sahra tozunun Atlantik Okyanusu boyunca uzun menzilli taşınımı Karayiplere ulaşmaktadır ve önümüzdeki günlerde de devam edeceği tahmin edilmektedir. CAMS tahminleri, haftanın ilerleyen günlerinde Calima rüzgarları ile Kanarya Adaları üzerinde özellikle kalın bir bulutun geliştiğini göstermektedir.

Kum ve Toz Fırtınaları Özeti

Toz fırtınalarının olumsuz etkileriyle mücadele etmek için daha fazla çalışma gerekmektedir. Sayısal toz bilgilerinin ve tahminlerinin uygulamaya ve politikaya sınırlı entegrasyonu, genellikle fırtınaların belirli sektörler üzerindeki kesin etkisinin anlaşılmamasından kaynaklanmaktadır.

Diğer faktörler arasında belirli uygulamalara göre uyarlanmış ürünlere duyulan ihtiyaç; bilgiyi kullanmak için farkındalık, anlayış, kapasite veya yapı eksikliği; ve belirsiz bilgi veya tahminleri yönetim uygulamalarına dahil etmenin genel zorluğu yer almaktadır.

Bu nedenle WMO, Dünya Sağlık Örgütü, Gıda ve Tarım Örgütü, BM Çevre Programı da dahil olmak üzere kum ve toz fırtınalarına müdahaleyi güçlendirmek için çok çeşitli BM ortaklarıyla birlikte çalışmaktadır. BM Çölleşme ile Mücadele Sözleşmesi tarafından denetlenen Kum ve Toz Fırtınaları Özeti’ni desteklemektedir. Bu, izleme, tahmin ve erken uyarı; etki azaltma, kırılganlık ve dayanıklılık ve kaynak azaltmaya yardımcı olacak rehberlik, araçlar ve metodolojik çerçeveler sağlar.

SDS Özeti, bu fenomenler hakkında şimdiye kadar yayınlanmış en son bilgilerin en kapsamlı özetidir. Küresel toplumun, hassas durumdaki ülkelerin bu etkileri ele alma kapasitesini geliştirmeye yönelik son dönemdeki ortak çabalarını vurgulamaktadır.

UNCCD uluslararası günü, ülkelerin kum ve toz fırtınalarını önlemek ve bunlarla başa çıkmak için proaktif bir yaklaşım hazırlamalarına yardımcı olmak üzere yeni bir Kum ve Toz Fırtınası günü başlatarak kutladı.

Uluslararası günü kutlamak üzere WMO topluluğu Kuzey Afrika ve Orta Doğu, Asya bölgesi ve Pan-Amerikan ağı için bir dizi çalıştay düzenledi.

TMMOB

METEOROLOJİ MÜHENDİSLERİ ODASI

KAYNAK: WMO

Facebook
Twitter
YouTube
Instagram